
بیشتر اختلافهای پرهزینه میان مالک، اجارهکننده و صاحب بار در لحظه تحویل بار در مقصد شکل میگیرد. اگر بار به شخص اشتباه یا بدون سند درست تحویل داده شود، مسئولیتش معمولاً بر عهده متصدی حمل میماند. این یادداشت ترتیب درست اسناد و ریسک هر مرحله را مرور میکند.
زنجیره اسناد از بارگیری تا صدور بارنامه
رسید معاون اول. وقتی فروشنده یا تولیدکننده بار را مستقیم به کشتی تحویل میدهد، افسر کشتی رسید دریافت را صادر میکند. این رسید معاون اول (Mate's Receipt) نخستین مدرکی است که نشان میدهد بار به کشتی رسیده است.
رسید کاال در انبار یا پایانه. اگر بار به پایانه بندری، انبار یا شرکت کشتیرانی تحویل شود، رسیدی شبیه قبض انبار صادر میشود. این رسید قابل معامله نیست و نباید آن را با بارنامه یکی دانست.
بارنامه دریایی. بارنامه دریایی (Bill of Lading, B/L) را شرکت کشتیرانی در برابر دریافت محموله صادر میکند و معمولاً در چهار نسخه است. در آن مشخصات محموله، متصدی حمل، فرستنده (Shipper)، گیرنده (Consignee) و کرایه درج میشود. به اصطلاح «محموله دریافتشده» توجه کنید: این عبارت یعنی متصدی حمل بار را تحویل گرفته اما بار هنوز روی کشتی بارگیری نشده است.
تحویل فقط در برابر بارنامه اصلی
روش درست. گیرنده نسخههای اصلی بارنامه را از فرستنده دریافت میکند و با ارائه نسخه اصلی به خط کشتیرانی، درخواست ترخیص میدهد. پیش از ترخیص، وضعیت کرایه را هم بررسی کنید: در بارنامه یا «کرایه پرداختشده» درج میشود یا «پرداخت کرایه در مقصد». در حالت دوم، تا کرایه وصول نشده بار را تحویل ندهید.
ریسک مالک. در بیشتر نظامهای حقوقی، متصدی حمل که بار را بدون بارنامه اصلی تحویل دهد در برابر دارنده بارنامه (B/L Holder) مسئول میماند. این نوع ادعا معمولاً از پوشش عادی باشگاه حمایت و غرامت (P&I Club) خارج است. پس اگر اجارهکننده (Charterer) چنین دستوری داد، مالک (Shipowner) پیش از اجرا باید پوشش کافی بگیرد.
وقتی بارنامه اصلی نرسیده است
ترتیب اقدام. گیرنده اول باید از بانک، کارگزار یا نماینده خود پیگیری کند. اگر نتیجه نگرفت، میتواند از شرکت کشتیرانی بخواهد بار را در برابر ضمانتنامه بانکی (Bank Guarantee) تحویل دهد. در عمل این تعهد اغلب در قالب ضمانتنامه جبران خسارت (Letter of Indemnity, LOI) تنظیم میشود که پشتوانه بانکی دارد.
ضمانت شخصی. پذیرفتن ضمانت شخصی توصیه نمیشود، مگر اینکه مبلغ معامله سنگین نباشد و خریدار اعتبار تجاری کافی داشته باشد.
پس از تخلیه: گزارش، پیگیری و بازرسی
گزارش تخلیه. گزارش یا گواهی تخلیه نشان میدهد چه کالاهایی از کشتی خارج شده است و در هر ادعای کسری، سند اصلی مالک است. این گزارش را همراه با بارنامه بایگانی کنید.
تماس با شیپو مارکت:+98 21 2261 1570+98 21 2660 1937support@shipomarket.com
